Bên trong phòng lab bí mật của Sony, nơi nghiên cứu công nghệ không phải để kiếm tiền

Ông Hiroaki Kitano, CEO hiện tại điều hành Sony CSL

Vào ngày 23 tháng Mười Hai năm ngoái, sự kiện “Open House” mở cửa cho các khách tham quan đến thăm Sony Computer Science Laboratories, kỉ niệm 30 năm thành lập phòng thí nghiệm bí mật này. Tại Quận Gotanda ở Tokyo, khách tham quan được nghe phần thuyết trình của các nhà nghiên cứu làm việc ở CSL, hàng dài người đến và lấp đầy tòa nhà trong bầu không khí hứng khởi. Họ bị mê hoặc bời những lời giãi bày, chia sẻ đầy tâm huyết về các dự án nghiên cứu, ai cũng thấy sự hấp dẫn trong từng lời nói đó, hoặc đôi khi cảm thấy thật bối rối!

Phòng lab có tên Sony CSL là một cơ sở hoàn toàn độc lập và bí mật bên trong tập đoàn Sony. Được sáng lập và duy trì với một tinh thần nhất quán: tự do sáng tạo và phải thật khác biệt. Tại đây có khoảng 30 nhà nghiên cứu đang làm việc, thoải mái theo đuổi những dự án độc đáo kì lạ của họ. CSL giống như một ốc đảo biệt lập với các bộ phận kinh doanh khác của Sony, các cư dân của đảo thì chẳng có việc gì để làm ngoài mày mò, thử nghiệm, theo đuổi những ý tưởng điên rồ chẳng giống ai.

Nguyên tắc làm việc hàng đầu ở đây chỉ có một: thách thức những hiểu biết thông thường và mưu cầu khám phá những chân trời nằm ngoài tầm hiểu biết hiện nay.

Mario Tokoro, một người đã giúp xây dựng nên CSL ngày nay

Các chủ đề được nói trong sự kiện hầu như chẳng mấy liên quan đến truyền hình, máy ảnh, máy chơi game mà Sony đang kinh doanh. Ví dụ như nông nghiệp thông minh, chân robot nhân tạo, hoạch định đô thị hay kể cả mĩ phẩm làm đẹp. Một số đề tài nghiên cứu có tên khá kì lạ như “New Developments Concerning Information Geometry and Machine Learning” hay “Music that Decorates Space” khiến nhiều người có mặt cảm thấy mơ hồ. Nhìn chung, danh sách bài thuyết trình hôm đó khắc họa rõ nét văn hóa “hỗn loạn” và “không gì là không thể” bên trong CSL. Nét văn hóa được định hình ngay từ ngày phòng lab khai sinh.

CSL có mặt trên thế giới này một phần là sự tình cờ khi Mario Tokoro, lúc đó là Phó giáo sư tại Đại học Keio, trả lời một cuộc gọi điện thoại vào năm 1987. Cuộc gọi đến từ nhân viên Sony thay mặt cho Toshitada Doi, giám đốc điều hành của Sony phụ trách mảng kinh doanh máy tính. Doi ban đầu đề nghị ông tham gia dẫn dắt mảng máy trạm của công ty nhưng bị từ chối, đổi chủ đề nói chuyện, Doi sau đó đề cập đến việc mời ông tham gia xây dựng một phòng thí nghiệm khác thường. Ý tưởng đã được ấp ủ từ lâu mà Doi chưa có dịp thực hiện.

Tham khảo những mô hình trước đó như Palo Alto của Xerox, Bell Labs của AT&T, Tokoro hứng thú chia sẻ mong muốn tạo nên một phòng lab tương tự cho người Nhật, mà có thể cạnh tranh được với Mỹ. Ông hình dung ra phòng lab tương lai sẽ là một không gian thoải mái để theo đuổi công nghệ mới, những thứ có thể tái định hình tương lai xã hội Nhật. Điều đặc biệt, phòng lab không phải chịu áp lực kiếm tiền, không thể có tự do nghiên cứu nếu bị áp chỉ tiêu lợi nhuận vào các dự án phát triển sản phẩm thương mại.

Dự án chân giả có thể sử dụng như chân thật của nhà nghiên cứu Ken Endo

Từ những trao đổi qua lại giữa hai người, Sony CSL ra đời. Doi trở thành giám đốc điều hành đầu tiên và dẫn dắt phòng nghiên cứu. Nơi đây luôn làm việc trong bầu không khí lạc quan, năng động, tuy nhiên nó không chỉ là một tháp ngà xa rời thực tiễn. Một vài sản phẩm hay dịch vụ được làm ra thực sự có thể tạo ra tiền cho công ty, ví dụ hệ điều hành Aperios hoạt động của AIBO. Hay Virtual Reality Markup Language (VRML), một ngôn ngữ dùng làm tiêu chuẩn web, cũng như nhiều công nghệ khác tạo ra thiết bị điện tử hay bán dẫn.

*Xem thêm: Dự án Flying Eyes, Flying Head ở Sony CSL.

Hiroaki Kitano, CEO hiện tại của CSL đang dẫn dắt trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Chính ông là người đã gặp CEO Hirai và thuyết phục ông tái khởi động việc phát triển robot và trước khi từ chức, ngài Hirai đã thực sự cho chạy dự án aibo trong thực tế. Từ đó theo đuổi tầm nhìn AI x robot, thay vì chỉ bó hẹp trong các mặt hàng điện tử truyền thống hiện nay.

Tuy nhiên, 30 năm qua không phải chỉ là con đường trải hoa hồng. CSL đã từng rơi vào tầm ngắm cắt giảm chi phí trong cuộc “đại phẫu” Sony để tái cấu trúc. Trung tâm nghiên cứu Kihara hay Nakamura Laboratory đã bị đóng cửa trong giai đoạn rối ren đó. Sony CSL may mắn còn tồn tại bởi phong cách quản lí khác biệt. Ngân sách cấp phát từ tập đoàn cố định bằng 1/10.000 tổng doanh thu đạt được của năm. Hiện tại, ngân sách cho phòng lab hoạt động là 800 triệu Yên, dựa trên doanh thu 8 ngàn tỷ Yên của Sony.

Chó robot AIBO, phần mềm cùng trí tuệ nhân tạo được CSL xây dựng trong thời gian đầu

Lương được chi trả dựa trên quá trình đánh giá cực kì nghiêm ngặt hàng năm, tùy vào tình trạng của dự án năm nay mà quyết định mức lương năm sau. Cung cấp các ưu đãi  về mức lương, đặc quyền và môi trường làm việc cạnh tranh quốc tế, phòng thí nghiệm yêu cầu các nhà nghiên cứu của mình phải sản xuất một cái gì đó thực sự nguyên bản.

Để có một suất ở đây là rất rất khó. Phải chọi với hàng tá các đơn xin việc từ những ứng viên hàng đầu Nhật Bản. Dự án để được chấp nhận cũng phải mang tính nguyên bản cao, có nghĩa những dự án xuất phát từ quá trình học tập, nghiên cứu ở trường học sẽ bị loại bỏ. Nhằm loại trừ hoàn toàn thành tựu đạt được có thể một phần xuất phát từ các giáo viên cũ của họ. Một nhà nghiên cứu từng đề nghị mời bạn học mình tham gia và Tokoro trả lời rất tự nhiên: “Được thôi, tuy nhiên anh có thể bị mất việc trong trường hợp người kia chứng minh được năng lực anh ta xuất sắc hơn anh!”.

Phòng nghiên cứu không phải chịu áp lực nhanh chóng tạo ra một sản phẩm thực tế để có thể đem bán, do vậy họ không cần mở rộng nhân sự của mình vội vàng. Thay vào đó, chỉ những ý tưởng độc đáo nhất được nuôi dưỡng.

Lịch sử 30 năm của CSL

Các nhà nghiên cứu bị cấm triển khai dự án có chủ đề trùng lặp với đồng nghiệp. Phải thực sự nguyên bản, độc đáo và khác biệt! Thậm chí họ có thể theo đuổi cả những dự án bị cấm ở cơ quan nghiên cứu của công ty đối thủ.

Vào khoảng đầu những năm 2000, các nhà nghiên cứu ở đây đã bước đầu tiếp cận với công nghệ thực tế tăng cường (AR), nhưng họ lại không biết phải làm gì để nó trở nên hữu ích trong thực tế. Gần 20 năm sau (hiện nay), AR trở thành một công nghệ rất được quan tâm bởi những công ty như Apple. Một công nghệ giao tiếp trường gần có tên là FEEL mất đến 13 năm mới đưa được vào trong cách sản phẩm Sony. Masatoshi Funabashi, một “nông dân” ở CSL mê mải với ý tưởng “trồng vài loại cây trồng khác nhau tại cùng một địa điểm,” sử dụng một hệ thống nông nghiệp vi kiểm soát phức tạp giúp tăng năng suất – và sau đó Sony đã làm việc với nông dân địa phương để bán rau mà họ trồng! 😀 Hay một ý tưởng tham vọng khác – “hợp nhất thể thao ảo với thể thao thật” – tạo ra một quả bóng ảo có thể bay, trốn khỏi người đuổi bắt giống trò chơi quidditch trong Harry Porter.

Kết quả đã tạo ra những dự án “không đụng hàng” có giá trị hàng thập kỉ. Và chắc chắn sẽ còn những điều không tưởng khác được sinh ra từ Sony CSL.

 

Nguồn: Nikkei.

Check Also

Khách hàng Nga chấm Sony xếp thứ 4 về trải nghiệm hài lòng, theo sau Samsung và Nike

Công ty tư vấn toàn cầu KPMG vừa xuất bản một báo cáo về sự …

Bom tấn game mobile của Sony thu về 3 tỷ USD, tương đương một game PS4 bán được 50 triệu bản

Trong một thống kê gây shock với các game thủ PS4 và những người nghĩ …

Leave a Reply